10 dagen stilte

Dit blog verscheen alweer ruim twee jaar geleden op mijn vorige website stadsyoga.nl. Over ongeveer twee weken ga ik weer voor tien dagen de stilte opzoeken. Iedere retraite is weer anders zeggen de ervaringsdeskundigen dus binnenkort zal er een ander blog verschijnen met mijn laatste ervaringen. Dit is dus deel 1 over Vipassana. Ik kan niet wachten op deel 2.

Vipassana

De allereerste keer dat ik het fenomeen Vipassana tegenkwam was in het boek: 12 Goeroes, 13 Ongelukken van Johan Noorloos, die 4 jaar later één van de leraren van mijn docentenopleiding werd. Zo’n retraite heeft me altijd al geboeid en vanaf het moment dat we in de opleiding het boek The Art of Living van William Hart moesten lezen besloot ik dat ik dit een keer moest ervaren.

Tijdens de diploma uitreiking zei docente Anat Geiger: “Denk niet dat je er nu bent, nu je jezelf yogaleraar mag noemen, de meesten van jullie kunnen nog geen 10 minuten stilzitten en ook dat is yoga. Ik dacht: “Ik kan nog niet eens 1 minuut stilzitten!” en ik wisselde voor de zoveelste keer van houding.

De Vipassana-retraite zie ik dan ook echt als een logisch vervolg van mijn yoga-opleiding. Naast de beroepsmatige keuze is het ook nog eens een manier om als mens te groeien.

Eerste kennismaking met onthechten

Rosanne en ik nemen afscheid van elkaar alsof het een gewone werkdag is. Wij doen alles samen, we werken in het zelfde gebouw, haar vrienden zijn mijn vrienden en andersom. Het wordt dus een echte oefening in onthechten.

Bij binnenkomst moet ik een vragenlijst invullen en een handtekening zetten met de belofte dat ik 10 dagen ga blijven en dat ik me ga houden aan de gestelde voorwaarden. Ik moet mijn telefoon meteen inleveren. Vanaf het moment dat ik op mijn kamer ben en me realiseer dat ik niet even mijn vrouw kan appen of een foto kan maken van een prachtige boom met een koolmeesnestje geeft me een gevoel van gevangenschap. Als vervolgens een uur later het hek wordt gesloten wordt dat gevoel absolute waarheid. We krijgen een laatste avondmaal waar ik twee keer van opschep want de komende dagen krijg ik veel minder te eten dan ik gewend ben.

En dan nu mediteren

We gaan de meditatiezaal in en ik word naar mijn plek gewezen. Een kussen van een vierkante meter is mijn plek de komende tien dagen. De voorste plekken bestemd voor ervaren studenten; ik zit op de op een na laatste rij.

De hele cursus zal de leraar, S.N. Goenka middels een bandopname tot ons spreken en ons de techniek leren. Twee assistent-leraren zijn lijflijk aanwezig en zullen ons persoonlijk begeleiden. Als we twintig minuten verder zijn verwissel ik voor de derde keer van houding. “Dit gaat zwaar worden!”

We moeten officieel bevestigen dat we ons houden aan de ‘Silla’ wat inhoudt dat we niet mogen praten, geen levende wezens mogen doden, geen seks mogen hebben, niet mogen stelen, niet mogen liegen en geen alcohol of drugs mogen gebruiken. De oud-studenten moeten daarbovenop nog beloven dat ze geen make-up of sieraden dragen, niet mogen slapen op luxe matrassen en daarnaast niets meer mogen eten na 12 uur ’s middags. Gelukkig mag ik nog wat fruit eten bij de thee om 17 uur.

Meneer Goenka neemt tussen zijn lezingen door ook nog tijd voor het zingen van Mantra’s. Het enige is, de man heeft niet bepaald een zangstem. Het gekrakeel doet ieders oren ontploffen, althans dat denk ik want ik kan het niemand vragen. Gelukkig is het na anderhalf uur en dus een keer of twintig van positie veranderen afgelopen voor de eerste avond. “Oh, wat mis ik Rosanne!”

De eerste nacht en dag

Ik kom moeilijk in slaap en de uren die ik slaap zijn onrustig. Om 4 uur gaat de gong en mijn kamergenoten en ik staan meteen naast ons bed om naar de ochtendmeditatie te gaan. We moeten een stuk door de tuin lopen naar de zaal en dat is genieten, want de volle maan verlicht de tuin. Ik neem plaats op m’n kussen en begin met een poging tot mediteren. In de zaal heerst een serene rust, af en toe snuit iemand z’n neus of moet er iemand hoesten. “Laat er nu iemand gewoon een scheet?” denk ik. Om een paar seconden later te denken: “Ja dat was een scheet. Wat een lucht!”

De ene gedachte komt en de andere gaat. Tussen de gedachten door verwissel ik weer eens van houding. Ik denk dat ik de enige ben en zoek naar mensen die ik ook zie verwisselen van houding. “Gelukkig, ik ben niet de enige!” Maar wel één van de weinige!”, maak ik mezelf wijs.

Om half 6 komen de assistent-leraren binnen. “Zo, lekker uitgeslapen?”, denk ik en ik moet om mijn cynisme lachen. Om 6 uur schrik ik op van het gekrakeel van Goeroe Goenka. Tot half zeven gaat het door. Daarna is er ontbijt. Met m’n gezicht naar de muur eet ik van mijn yoghurt met vruchten en een boterham met pindakaas, waarna ik terugkeer naar m’n kamer om nog even te slapen.

Om 8 uur begint de verplichte groepsmeditatie. Goenka legt ons uit dat we bezig zijn met de aanloop naar de echte meditatietechniek. De eerste techniek heet ‘Anapana’ wat neerkomt op het waarnemen van je ademhaling. De komende drie dagen zullen we hier verder mee oefenen en langzaam toewerken naar steeds subtielere waarnemingen.

Om 9 uur hebben we een korte pauze. Een kwartier later bedenk ik me dat je weet dat je vroeg opstaat als je er al een halve werkdag op hebt zitten en er nog steeds dauw op het gras staat. Over werken gesproken, de anderhalve VVD-er die ik ken zal wel denken: “Ga eens werken in plaats van een beetje je tijd te zitten verdoen!” Ik ben het met ze eens. “Wat is dit zonde van mijn tijd. Wat levert zitten nou op?”

Na de lunch wandel ik de tuin in. Het is er prachtig en ik zal er in de rest van de anderhalve week vele uren in doorbrengen, maar de eerste dag ben ik vooral boos, gefrustreerd en verdrietig. Zodra ik aan Rosanne denk moet ik huilen. Als ik in de meditatiezaal zit ben ik boos. Boos op Goenka, met z’n kut-stem, boos op de assistent-leraren dat ze daar alleen maar een beetje recht op zitten en verder geen ‘fuck’ uitvreten, maar vooral op mezelf omdat ik dit allemaal denk, dat ik dit zelf wilde en dat ik het nu al wil opgeven, zoals ik alles snel wil opgeven als ik buiten m’n comfort zone kom.

’s Avonds is er een lezing van de oude man. Als nieuwe student wordt me geadviseerd te luisteren naar de vertaling in het Nederlands. Eigenlijk wil ik liever naar de Engelse versie luisteren, maar aangezien de Nederlandse lezing elders op het terrein is besluit ik toch daar heen te gaan. Ik heb namelijk nu al een gruwelijke haat jegens de grote meditatiezaal. De stem van de vertaling lijkt op een EO-presentator uit de jaren tachtig. Het is nog erger dan het gebroken Engels van de Indiër. Dag 1 blijft een dag vol weerstand.

Dag 2

“Dag 2 is de dag dat mensen met een zwakker karakter besluiten te vertrekken.”, aldus meneer Goenka. Ook al wil ik nog zo graag weg, ik ga niet want heb namelijk géén zwak karakter. Eén van mijn kamergenoten heeft het duidelijk ook zwaar want hij is continu geluid aan het maken, aan het zuchten en probeert non-verbaal contact te zoeken met mij en de andere kamergenoot. Ik mag er helaas niets van zeggen, maar ik erger me kapot aan hem. Gelukkig zijn mijn kamergenoten gedurende de vrije meditatie-uren in de grote zaal terwijl ik lekker rustig alleen op de kamer ben. Ik haat de grote zaal nog intenser dan gisteren.

De tuin is nog steeds mijn huilgebied, mijn verdriet is alom aanwezig; mijn boosheid en frustratie is wat minder vandaag.

’s Avonds bij de lezing zit ik naast de irritante kamergenoot, maar als we na de lezing voor de laatste verplichte meditatie in de zaal plaatsnemen zie ik dat zijn kussen leeg blijft. Ik denk dat hij naar bed gegaan is: “Boef!”, denk ik.

Als ik op de kamer terugkom zie ik dat zijn bed leeg is. Ik bedenk me dat hij waarschijnlijk de tuin is in gegaan. Als ik net in bed lig valt me pas op dat zijn dekbed slordig op het bed ligt en dat zijn koffer weg is. Ik ben geschokt als ik merk dat hij er tussenuit geknepen is. Opgelucht, maar ook een beetje boos dat hij het opgegeven heeft pieker ik mezelf in slaap. “Ik ben niet weggegaan!”

Dag 3

Ik heb lang wakker gelegen en heb heel naar gedroomd. De hele derde dag ben ik verdrietig en boos. Verdrietig omdat ik Rosanne niet bij me heb en boos op mijn weggelopen kamergenoot. Het enige wat er mooi is op deze zaterdag is de lunch. Een heerlijke curry en broccoli, mijn favoriete groente. Het weer is ook slecht vandaag waardoor ik veel uren slapend doorbreng. Zelfs tijdens de meditaties val ik continu in slaap. Volgens Goenka is dag 2 voor de meesten de zwaarste, maar dag drie is voor mij veel zwaarder.

Dag 4

Als op dag 4 de gong gaat besluit ik me nog een keer om te draaien. De eerste twee uur van de dag mag je ook op je kamer mediteren en ik ga lekker een slaapmeditatie houden. Ik heb vreselijk gedroomd. Ik had besloten me aan te sluiten bij de Koerden die tegen IS vechten in Syrië.

Om half 6 besluit ik alsnog mijn bed uit te gaan omdat ik eigenlijk niet meer in slaap kan komen, wat waarschijnlijk komt uit een schuldgevoel dat ik aan het spijbelen ben. Ik ga eerst wandelen in de tuin. Het is nog donker en ik ben alleen want eigenlijk zou ik moeten mediteren. Als de bewaker van de parkeerplaats met zijn zaklamp naar me seint voel ik me schuldig en ga ik alsnog de zaal in. Spijbelen is nooit mijn beste eigenschap geweest.

Het gekrakeel is weer begonnen, maar ik begin er aan te wennen. Alles went blijkbaar!

Na het ontbijt wandel ik terug naar het slaapgebouw. Aan de overkant van de straat zit een soort jongerenkamp waar keihard ‘Partysquad’ opstaat. Ik kan het niet laten om heel even te dansen.

De techniek

Dag 4 is Vipassana dag en dat betekent dat we vandaag kennis maken met de echte techniek die de Boeddha ooit ontdekte en hem verlichtte.

De kraakstem van Goenka legt de techniek heel eenvoudig uit en herhaalt alles minstens drie keer dus mijn weerstand loopt weer op. Als hij na veel gewauwel eindelijk uitlegt wat we gaan doen de komende week word ik ontzettend kwaad: “Ga je me nu vertellen dat ik een week lang een ‘fucking bodyscan’ moet gaan doen!” Jezus, dat ik had ik zelf ook kunnen bedenken, Goeroe!”

Bovendien lijkt de herhalingsdrang van de goeroe nog groter te worden waardoor ik me nog meer erger. “It can be a prickling sensation, it can be a tickling senstation, it can be……..en dat dan een keer of vijftien per dag; en als hij klaar is wordt het ook nog eens letterlijk in het Nederlands vertaald. De boosheid houdt een paar uur aan, ik verzet me hevig, maar iets houdt me toch op mijn kussen.

’s Avonds voegt Goenka er nog iets extra aan toe: mediteren met vastberadenheid, wat inhoudt dat je drie keer een uur niet mag bewegen. Ik weet niet hoe ik het heb, ik kan nog geen twee minuten stilzitten.

Aangezien het niet anders is besluit ik het toch maar te proberen. Ik heb inmiddels een houding gevonden die ik redelijk volhoud en ik houd me aan de instructie van de leraar. Het valt niet mee want in de eerste vijf minuten schiet er een hevige pijnscheut in m’n linkeroor. Het lukt me redelijk om de pijn waar te nemen, maar er verder geen aandacht aan te geven, maar door te gaan met mijn minutieuze bodyscan. Als ik een paar minuten later bij mijn bodyscan bij m’n linkeroor ben is de pijn al weer weg. Het zelfde gebeurt bij mijn slapende voet. Ik ben op dat moment bij m’n rechterarm met m’n aandacht. De prikkeling in m’n voet is vreselijk maar het lukt me toch om er vanaf een afstand naar te kijken. Even later is de slapende voet stil om de rest van de week niet meer terug te keren. Niet veel later voel ik een druppel over mijn gezicht oplopen. Ik voel me redelijk prettig, maar ik merk dat de tranen over m’n wangen lopen. Even begin ik de techniek te omarmen, omdat ik merk dat het werkt. Mijn lichaam denkt er overigens heel anders over en begint te schudden. Al m’n spieren trekken zich samen en laten weer los. Mijn lichaam wil bewegen; dat is wat het doet, iedere dag en het wil niet anders. Ondanks het schudden blijf ik in m’n hoofd rustig en ik voel een grote blijdschap dat ik een uur lang zo goed als stil te hebben gezeten.

Ondanks mijn blijdschap slaap ik opnieuw onrustig. Het is opnieuw één en al dood en verderf in mijn dromen.

De volgende dagen

De volgende dagen zijn het zelfde. Goenka neemt ons dieper de techniek in door de bodyscan steeds minutieuzer te maken. Ik heb na dag 4 besloten dat ik de techniek wil leren en dat het me wat gaat opleveren. Het verzet is er nog wel maar minder vaak en minder heftig. Bij het besluit dat ik heb genomen heb ik ook besloten om minder uren te proberen te mediteren, maar de verplichte uren keihard te werken. Het maakt mijn leven binnen wat aangenamer, wat mijn vrouw zou omschrijven als: “Je loopt de kantjes er weer van af, Anemaat!”

Tijdens één van de ochtendmeditaties voel ik mijn hele lichaam doorstromen met waarnemingen. Sensaties aan de buitenkant, maar ook steeds dieper in mijn lichaam. Er ontstaan ruimtes tussen gedachten, hoewel ik inmiddels ook geleerd heb dat gedachten nu eenmaal ook bij ons horen. Je moet ze alleen niet zoveel importantie geven als ze zelf zouden willen.

Tijdens het mediteren voel ik nauwelijks meer pijn in mijn lijf wat bijzonder is want pijn is het grootste probleem. Niet mogen praten, weinig te eten krijgen, om 4 uur opstaan, het is allemaal veel minder erg dan ik dacht, maar die godvergeten pijn was het ergste die eerste dagen. Eén plekje halverwege mijn ruggengraat blijft pijnlijk.

Het is een plek die ik ken. Mijn fysiotherapeut heeft pas nog aan mij gesleuteld en heeft opnieuw niets bijzonders aan dat stukje wervel kunnen ontdekken, maar een paar jaar geleden drukte een haptonoom een keer op die plek en ik barstte spontaan in huilen uit; geen idee waarom!

Terwijl ik me zelf af-scan voel ik mijn wervel en opeens kom ik weer in een droom over oorlog. Mijn wervel wordt een rond gat en iets in mijn hoofd vertelt me dat het gaat om een kogelgat. “Ik ben doodgeschoten in een vorig leven.” bedenk ik me en meteen schrik ik op. Ik ben er namelijk niet van overtuigd dat er leven is na de dood wat de priesters mij hebben proberen wijs te maken en ook al wil ik heel graag geloven in reïncarnatie, ik ben nog altijd niet overtuigd.

Paracetamol

De dagen zijn lang en gaan traag voorbij. Ik heb zo’n zin in lezen dat ik de bijsluiter van de paracetamol ga lezen. Tijdens mijn wandelingen in de tuin geef ik alle andere mannen een naam. Eentje noem ik Willem Holleeder, een ander noem ik Leo Blokhuis etc. Het is een vorm van tijddoding, maar het is ook typisch menselijk, want wij plakken overal graag een label op. Een andere vorm van tijddoden is rekensommetjes maken. Ik zie een vliegtuig over vliegen en volg hem een minuut of vijf. Ik bereken vervolgens dat het vliegtuig na vijf minuten 150 km verder is en dat ik dus 150 km in de verte kan kijken.

Tijdens de volgende meditatie zegt mijn ego ineens: “Nee lul, dat kan toch nooit!” Ik maak de rekensom opnieuw en opnieuw om steeds weer op 150 uit te komen. “Waar was ik ook al weer? Bij m’n gezicht, m’n rug. Oh nee, het is 15 km. Of toch niet?”

Ik ben duidelijk niet de enige die de tijd doodt met nonsens, want de man die ik de ‘psychopaat’ ben gaan noemen legt steeds dakpannen uit het schuurtje over de paden zodat de stroom mieren niet doodgetrapt kunnen worden. Een ander, die ik Paulus de Boskabouter noem ruimt iedere dag de dakpannen weer op. De VVD-ers komen iedere dag even terug in mijn gedachten.

Geluk door gelijkmoedigheid

Op dag 6 of 7 realiseer ik me in de tuin ineens dat me heel gelukkig voel. De pijn is er bijna niet. Voor mijn doen is er weinig verzet in me, ik mis Rosanne wel, maar ik voel eigenlijk alleen maar liefde en geen verdriet als ik aan haar denk. Ik voel sowieso veel liefde. De merels, de koolmeesjes, de eekhoorns, het salamandertje, ik vind ze allemaal even lief. Ik voel de gelijkmoedigheid die Goenka steeds noemt. Op een kritisch moment vind ik die gelijkmoedigheid ook wel een beetje lijken op vlakheid die psychiatrisch patiënten krijgen als ze hun medicatie goed gebruiken, maar er is overwegend tevredenheid en liefde in mij.

Liefde

Op één van de avondlezingen vertelt Goenka een verhaal over een koning en koningin die allebei volgens de vipassana-traditie mediteerden. De koning vraagt op enig moment aan zijn vrouw of zij wel van hem houdt, waarop zij antwoord dat ze daar in haar meditatie over nagedacht heeft en tot de conclusie is gekomen dat ze eigenlijk alleen maar van zichzelf kan houden. Door dit verhaal herinner ik mij een enorme boosheid die ik kreeg toen ik Ekhart Tolle’s, Een Nieuwe Aarde las. Tolle suggereert hierin dat onvoorwaardelijke liefde niet bestaat binnen een relatie. Aangezien ik nogal close met mijn vrouw ben was ik ongelooflijk kwaad op Tolle. Na het verhaal van Goenka moet ik hem toch gelijk geven, ofwel, ik begrijp nu wat hij bedoelt. Ik houd niet onvoorwaardelijk van wie dan ook; en niemand houdt onvoorwaardelijk van mij. Dat kan helemaal niet want wat ik ook geef of krijg, er wordt altijd iets verwacht, een kus, een lief woord, waardering.

Sociaal doen

Op de avond van dag 9 krijgen we te horen dat de stilte de volgende ochtend na de ochtendmeditatie verbroken zal worden. Hoe erg ik er ook tegenop zag om niet te mogen praten, het bericht dat ik me morgen weer sociaal moet gedragen voelt heel ongemakkelijk.

De volgende ochtend wandel ik in de tuin, genietend van de stilte. Deze tuin waar ik zoveel rondjes heb gelopen zal over een paar uur anders voelen. Mensen zullen elkaar weer aanspreken, groeten, waardoor de hele energie anders zal aanvoelen. Ik ben blij dat ik morgen Rosanne weer ga zien, maar het praten met vreemden, daar zie ik als een berg tegenop.

Als het een paar uur later zover is zijn we allemaal net uit meditatie gekomen, dus veel wordt er nog niet gepraat op het pad naar de eetzaal. Eenmaal daar aangekomen is de eerste schroom er snel van af en ik merk dat ik al snel ‘mezelf’ weer ben. Het is doodvermoeiend dat praten en na een half uur begint m’n stem al schor te worden.

De reden dat op dag 10 al gepraat mag worden is om ons langzaam te laten wennen aan de echte wereld waar we morgen weer in terecht komen. Hoewel het weer snel went en ook mijn stem zich snel herstelt heb ik nu eigenlijk geen zin meer om te mediteren. Toch worden we nog twee keer een uur verwacht in de zaal. Tijdens de middagmeditatie wordt snel duidelijk waarom het stil zijn zo goed is geweest. Mijn gedachten maken overuren en een uur stilzitten is vrijwel onmogelijk, terwijl dat zo goed ging de afgelopen week.

Anicca

De ochtend van dag 11 stap ik nog tijdens de laatste klap op de gong onder de douche. Ik mag er uit vandaag. Er is nog een vroege meditatie en een laatste lezing van Goenka. De laatste loodjes zijn het zwaarst maar zoals Goenka zelf zegt: “Anicca, Anicca, Anicca” Alles verandert continu, alles gaat weer voorbij, dus dit ook.

7 antwoorden op “10 dagen stilte”

  1. Whahaha wat een verhaal! Wat een horror daar als ik jou mag geloven ;). Wat goed dat het de laatste dagen beter ging en je nu weer lekker bij Rosanne bent. Fijn dat je ook regelmatig aan vvd’ers en dus aan mij gedacht hebt ;). En dat kogelgat in je rug.. ik heb ook van die zwakke plekken. Ik denk eerder dat ik in een vorig leven door een vrachtwagen ben overreden als ik mijn lijf voel :(, maar de buikmassage (van Lilian geleerd), helpt mij perfect om de blokkades in mijn rug op te lossen. Die buik staat echt in verbinding met je hele lijf!
    Dag schatten! Fijne dag XXX

    1. Ohhhh neeeeee, dat eerste deel had ik overheen gelezen!! Ik las het verhaal net toen ik klaar waa met mijn lessen en was ook half op weg naar buiten bij VL. Je zult er vast veel beter tegen kunnen nu. Ik vond het al zo niet jou dat oordelen haha, maar die houding sprak me wel aan :). Succes als je gaat!! Xx

  2. Bedankt voor het plaatsen Erwin!
    Ik heb met mezelf afgesproken om ook een Vipassana te gaan doen. Ik denk dat het goed is voor me …
    Dat wordt helaas pas eind dit jaar of begin 2018, want mijn vakantiedagen voor 2017 zijn al verbruikt (geboekte reisjes + Nepal trekking).
    Vandaag is Zdenka begonnen aan haar Vipassana in België. Ik ben heel benieuwd naar haar ervaringen en ik lees t.z.t. graag op je blog hoe het jou is vergaan voor de 2e keer.
    Groet, Willem

  3. Hoi Willem,

    Dank voor je reactie. Het is een unieke ervaring en ondanks het feit dat het zwaar is en je tegen al je weerstand aanloopt is het een cadeau dat je jezelf eigenlijk niet mag onthouden.

    Gezien jouw manier van leven ben ik sowieso niet bang dat jij jezelf geen cadeautjes geeft overigens.

    Groeten uit Thailand

  4. Hoi Erwin,

    Leuk om te lezen dat je een 10daagse Vipassana/SN Goenka hebt gedaan. Wij (met 6 andere Vipassana) oudstudenten hebben elke maandagavond van 8pm een groupsit hier in Leiden. Wees welkom.

    Mvg
    Robert Welling

    1. Hoi Robert, Leuk om van je te horen. Ik ken de groep en ben volgens mij ook lid van de Facebook groep. Ben er nooit aan toe gekomen om deel te nemen aangezien ik altijd les gaf op maandagavond, maar als ik terug ben in Nederland dan kom ik zeker een keer een zitting bijwonen.

      Hartelijke groet,

      Erwin

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.